Ung thư Đầu và Cổ

Ung thư Đầu và Cổ Là gì?

Ung thư đầu và cổ là một nhóm gồm những bệnh ung thư bắt đầu từ miệng, họng, thanh quản, mũi hoặc xoang. Đây là những bộ phận trên cơ thể mà quý vị sử dụng để thở, ăn, nói và ngửi.  Ung thư đầu và cổ là loại ung thư phổ biến thứ bảy trên thế giới1.

Ung thư đầu và cổ có thể xảy ra ở nhiều vị trí khác nhau1,2,3:

  • Miệng (khoang miệng): Môi, lưỡi, lợi và phần bên trong má
  • Cổ họng (thanh quản): Ống dẫn từ mũi và miệng xuống dạ dày và phổi. Phần này bao gồm cả amidan của quý vị.
  • Thanh quản: Phần trong cổ họng giúp quý vị nói chuyện
  • Mũi và xoang: Khoảng trống phía sau mũi và các khoảng không khí xung quanh mũi
  • Tuyến nước bọt: Các tuyến trong miệng của quý vị tạo ra nước bọt

Hình ảnh bên dưới thể hiện vị trí mà các khối u ung thư này có thể phát triển:

Hình ảnh đầu thể hiện các đặc điểm giải phẫu khác nhau.

Nguyên nhân Gây ra Ung thư Đầu và Cổ Là gì?

Những nguyên nhân chính gây ung thư đầu và cổ là1,2,5

  • Hút thuốc: Hút thuốc lá, xì gà hoặc hút tẩu là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ung thư đầu và cổ. Việc nhai thuốc lá cũng gây ung thư.
  • Uống rượu bia: Việc uống nhiều rượu bia có thể gây ung thư đầu và cổ. Nếu quý vị hút thuốc VÀ uống rượu bia, nguy cơ của quý vị sẽ cao hơn nhiều so với chỉ làm một việc.
  • Vi-rút HPV: HPV (vi-rút gây u nhú ở người) hiện là nguyên nhân chính gây ung thư họng ở nhiều quốc gia. Đây cũng một loại vi-rút có thể gây ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Quý vị có thể bị nhiễm HPV ở cổ họng do quan hệ tình dục bằng miệng. Ung thư vòm họng do HPV gây ra đang ngày càng trở nên phổ biến hơn, đặc biệt là ở người trẻ tuổi.
  • Các loại vi-rút khác: Một loại vi rút gọi là EBV (vi rút Epstein-Barr) có thể gây ung thư ở phía sau mũi.

Những yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ của quý vị1:

  • Tuổi cao (hầu hết người dân khoảng 60 tuổi khi họ mắc ung thư đầu và cổ)
  • Là nam giới (nam giới bị bệnh này nhiều hơn nữ giới)
  • Không ăn đủ trái cây và rau củ
  • Nhai trầu (phong tục phổ biến ở một số quốc gia châu Á)
  • Đã từng xạ trị ở vùng đầu hoặc cổ trước đây
  • Có hệ miễn dịch yếu

Những Triệu chứng nào Là Dấu hiệu của Ung thư Đầu và Cổ?

Quý vị nên đi khám bác sĩ nếu quý vị gặp bất kỳ vấn đề nào trong số này kéo dài hơn hai  tuần:1,6,7,8

Các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

  • Một cục u ở cổ
  • Vết loét trong miệng hoặc cổ họng mà không lành
  • Đau họng dai dẳng
  • Khó nuốt hoặc đau khi nuốt
  • Giọng quý vị nghe khác thường hoặc bị khàn giọng
  • Đau tai
  • Sụt cân không chủ đích
  • Các mảng trắng hoặc đỏ trong miệng
  • Chảy máu từ miệng hoặc mũi
  • Nghẹt mũi không khỏi
  • Chảy máu mũi thường xuyên
  • Khó thở
  • Cảm giác tê bì ở mặt hoặc miệng

Quan trọng: Nhiều người mắc ung thư vòm họng do HPV phát hiện dấu hiệu đầu tiên là một khối u ở cổ.  Những người không nhiễm HPV thường bị đau hoặc vết loét ở cổ họng9

Bác sĩ Làm thế nào để Biết Quý vị bị Ung thư Đầu và Cổ? 1,10

Nếu bác sĩ nghi ngờ quý vị có thể mắc bệnh ung thư, quý vị sẽ cần làm một số xét nghiệm:

  • Khám sức khỏe: Bác sĩ sẽ kiểm tra miệng, họng và sờ nắn vùng cổ của quý vị. Bác sĩ có thể dùng một chiếc camera nhỏ để nhìn vào cổ họng của quý vị
  • Sinh thiết: Bác sĩ lấy một mẩu mô nhỏ để soi dưới kính hiển vi. Đây là cách duy nhất để biết chắc chắn quý vị có bị ung thư hay không.
  • Xét nghiệm HPV: Đối với ung thư vòm họng, bác sĩ sẽ xét nghiệm để xem HPV có phải là nguyên nhân gây ra ung thư hay không. Điều này rất quan trọng vì nó giúp quyết định phương pháp điều trị của quý vị.

Chẩn đoán hình ảnh:

  • Chụp CT: Một loại X quang đặc biệt chụp được những hình ảnh chi tiết
  • Cộng hưởng từ (MRI): Sử dụng các nam châm để chụp hình ảnh cơ thể quý vị
  • Chụp PET: Cho thấy vị trí của các tế bào ung thư trong cơ thể quý vị
  • Chụp CT ngực: Kiểm tra xem ung thư đã di căn đến phổi chưa

Quý vị có thể cần thực hiện thêm các xét nghiệm khác:

  • Khám răng
  • Kiểm tra dinh dưỡng
  • Kiểm tra khả năng nói và nuốt
  • Kiểm tra thính lực
  • Hỗ trợ cai thuốc lá

Xác định Giai đoạn là gì?

Sau khi quý vị được chẩn đoán, bác sĩ sẽ xác định “giai đoạn” ung thư của quý vị. Giai đoạn  cho biết khối u ung thư lớn đến mức nào và liệu nó đã di căn hay chưa. Các giai đoạn được phân loại từ I (giai đoạn sớm) đến IV (giai đoạn tiến triển).1

Đối với ung thư họng do HPV, có một hệ thống phân loại giai đoạn khác vì những loại ung thư này thường đáp ứng tốt hơn với phương pháp điều trị so với các loại ung thư không do HPV gây ra10

Tiên lượng Như thế nào? 1,2

Khả năng khỏi bệnh của quý vị phụ thuộc vào:

  • Vị trí của khối u ung thư
  • Ung thư đang ở giai đoạn nào
  • Có phải do HPV gây ra hay không (đối với ung thư họng)
  • Sức khỏe tổng thể của quý vị
  • Quý vị có hút thuốc hoặc uống rượu bia hay không

Ung thư họng do HPV gây ra thường có tiên lượng tốt hơn nhiều so với ung thư không phải do HPV gây ra. Những người mắc ung thư họng do HPV gây ra có nguy cơ tử vong do ung thư thấp hơn khoảng 58%.

Ung thư Đầu và Cổ được Điều trị Như thế nào?  1,2,5

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào vị trí của khối u ung thư, giai đoạn bệnh và  sức khỏe tổng thể của quý vị. Hầu hết người bệnh đều cần một đội ngũ bác sĩ và nhân viên chăm sóc.

Các lựa chọn điều trị bao gồm:

Phẫu thuật:

  • Đối với ung thư miệng, phẫu thuật thường được thực hiện trước tiên. Quý vị có thể cần xạ trị sau khi phẫu thuật.
  • Phẫu thuật cắt bỏ khối u ung thư và đôi khi cả các hạch bạch huyết ở cổ quý vị
  • Một số ca phẫu thuật có thể được thực hiện bằng robot hoặc tia laser
  • Quý vị có thể cần được phẫu thuật để tái tạo các phần trong miệng hoặc cổ họng

Xạ trị:

  • Sử dụng các chùm tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư
  • Đối với ung thư họng và thanh quản, xạ trị thường được sử dụng thay vì phẫu thuật để giúp quý vị giữ được khả năng nói và nuốt
  • Thường được tiến hành 5 ngày một tuần trong 6-7 tuần

Hóa trị:

  • Sử dụng thuốc để tiêu diệt tế bào ung thư
  • Thuốc hóa trị phổ biến nhất được gọi là cisplatin
  • Hóa trị có thể được tiến hành trước, trong hoặc sau các phương pháp điều trị khác

Liệu pháp miễn dịch:

  • Các phương pháp điều trị mới hơn giúp hệ miễn dịch của quý vị chiến đấu với bệnh ung thư
  • Được sử dụng cho ung thư tái phát hoặc di căn

After surgery, you may need more treatment if:

  • Khối u ung thư chưa được cắt bỏ hết
  • Ung thư di căn ra ngoài các hạch bạch huyết
  • Nhiều hạch bạch huyết bị ung thư
  • Ung thư đã phát triển vào dây thần kinh hoặc mạch máu

Ung thư ở giai đoạn tiến triển rất nặng hoặc đã di căn:

  • Có thể được điều trị bằng hóa trị, liệu pháp miễn dịch hoặc cả hai
  • Xạ trị có thể được sử dụng để giúp giảm các triệu chứng

Phương pháp Điều trị Có những Tác dụng Phụ nào?

Việc điều trị có thể gây ra các vấn đề cả trong quá trình điều trị và sau khi điều trị, dưới đây là một số nhưng không phải tất cả các tác dụng phụ có thể xảy ra:

Tác dụng phụ của phẫu thuật:

  • Những thay đổi về diện mạo của quý vị
  • Khó nói hoặc khó nuốt
  • Có thể cần ống dẫn thức ăn
  • Sẹo

Tác dụng phụ của xạ trị:

  • Khô miệng
  • Khó nuốt
  • Những thay đổi về da
  • Những thay đổi về vị giác
  • Các vấn đề về răng
  • Cảm thấy mệt mỏi
  • Có thể cần ống dẫn thức ăn

Tác dụng phụ của hóa trị:

  • Cảm thấy buồn nôn/mắc ói
  • Mất thính lực (khi dùng cisplatin)
  • Các vấn đề về thận
  • Số lượng tế bào máu thấp
  • Cảm thấy mệt mỏi

Bác sĩ sẽ giúp quý vị kiểm soát các tác dụng phụ này.

Điều gì Xảy ra Sau khi Điều trị?10

Sau khi điều trị, quý vị sẽ cần kiểm tra sức khỏe định kỳ để đảm bảo ung thư không tái phát và giúp kiểm soát các tác dụng phụ. Việc tái khám bao gồm:

  • Khám sức khỏe
  • Các chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết
  • Kiểm tra khả năng nói và nuốt của quý vị
  • Chăm sóc răng miệng
  • Kiểm soát tác dụng phụ

Ung thư Đầu và Cổ Có thể Phòng ngừa Được không?1,2

Quý vị có thể giảm nguy cơ mắc ung thư đầu và cổ bằng cách:

Cai thuốc lá: Đây là điều quan trọng nhất quý vị có thể làm. Hãy nhờ bác sĩ hỗ trợ để cai thuốc lá.

Hạn chế rượu bia: Uống ít hơn hoặc ngừng uống rượu bia.

Chủng ngừa vắc-xin HPV: Vắc-xin HPV có thể ngăn ngừa HPV và có thể làm giảm nguy cơ quý vị bị ung thư họng.

Chăm sóc răng miệng của quý vị: Đi khám nha sĩ đều đặn.

Ăn uống lành mạnh: Ăn nhiều trái cây và rau củ.

Những Điều Quan trọng Cần Nhớ

  • Ung thư đầu và cổ bao gồm các bệnh ung thư ở miệng, họng, thanh quản, mũi, và xoang
  • Nguyên nhân chính là hút thuốc, rượu bia và vi-rút HPV
  • Ung thư họng do HPV gây ra thường đáp ứng với phương pháp điều trị tốt hơn so với ung thư không phải do HPV gây ra
  • Việc điều trị thường bao gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị hoặc kết hợp nhiều biện pháp
  • Hãy đi khám bác sĩ nếu quý vị có các triệu chứng kéo dài lâu hơn hai tuần Việc cai thuốc lá và hạn chế uống rượu bia có thể giúp quý vị giảm nguy cơ mắc bệnh
  • Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ sau khi điều trị rất quan trọng

Tài liệu tham khảo

  1. Ung thư Đầu và Cổ. (Head and Neck Cancer.) Mody MD, Rocco JW, Yom SS, Haddad RI, Saba NF. Lancet (London, England). 2021;398(10318):2289-2299. doi:10.1016/S0140-6736(21)01550-6.

  2. Ung thư Biểu mô Tế bào Vảy Vùng Đầu và Cổ. (Head and Neck Squamous Cell Carcinoma.) Johnson DE, Burtness B, Leemans CR, et al. Nature Reviews. Disease Primers. 2020;6(1):92. doi:10.1038/s41572-020-00224-3.

  3. Ung thư Đầu và Cổ: Những Thách thức Hiện tại và Triển vọng Tương lai.  (Head and Neck Cancer: Current Challenges and Future Perspectives.) Bhat GR, Hyole RG, Li J. Advances in Cancer Research. 2021;152:67-102. doi:10.1016/bs.acr.2021.05.002.

  4. Ung thư Đầu và Cổ. (Head and Neck Cancer.) Chow LQM. The New England Journal of Medicine. 2020;382(1):60-72. doi:10.1056/NEJMra1715715.

  5. Ung thư Biểu mô Tế bào Vảy Vùng Đầu và Cổ: Thông tin Cập nhật về Dịch tễ học, Chẩn đoán và Điều trị.  (Head and Neck Squamous Cell Carcinoma: Update on Epidemiology, Diagnosis, and Treatment.) Marur S, Forastiere AA. Mayo Clinic Proceedings. 2016;91(3):386-96. doi:10.1016/j.mayocp.2015.12.017.

  6. Chẩn đoán và Quản lý Ung thư Biểu mô Tế bào Vảy Không rõ Nguồn gốc ở  Vùng Đầu và Cổ: Hướng dẫn của ASCO.  (Diagnosis and Management of Squamous Cell Carcinoma of Unknown Primary in the Head and Neck: ASCO Guideline.) Maghami E, Ismaila N, Alvarez A, et al. Journal of Clinical Oncology : Official Journal of the American Society of Clinical Oncology. 2020;38(22):2570-2596. doi:10.1200/JCO.20.00275.

  7. Hướng dẫn về việc Chăm sóc cho Người bệnh sau khi Điều trị Ung thư Đầu và Cổ của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ. (American Cancer Society Head and Neck Cancer Survivorship Care Guideline.) Cohen EE, LaMonte SJ, Erb NL, et al. CA: A Cancer Journal for Clinicians. 2016;66(3):203-39. doi:10.3322/caac.21343.

  8. Hướng dẫn Thực hành Lâm sàng: Đánh giá Khối u ở Cổ ở Người trưởng thành. (Clinical Practice Guideline: Evaluation of the Neck Mass in Adults.) Pynnonen MA, Gillespie MB, Roman B, et al. Otolaryngology–Head and Neck Surgery : Official Journal of American Academy of Otolaryngology-Head and Neck Surgery. 2017;157(2_suppl):S1-S30. doi:10.1177/0194599817722550.

  9. Các Triệu chứng Ban đầu ở Bệnh nhân Ung thư Vòm họng Dương tính và Âm tính với HPV . (Initial Symptoms in Patients With HPV-Positive and HPV-Negative Oropharyngeal Cancer.) McIlwain WR, Sood AJ, Nguyen SA, Day TA. JAMA Otolaryngology– Head & Neck Surgery. 2014;140(5):441-7. doi:10.1001/jamaoto.2014.141.

  10. Ung thư Đầu và Cổ.  (Head and Neck Cancers.) National Comprehensive Cancer Network Updated 2025-12-08

This site is registered on wpml.org as a development site. Switch to a production site key to remove this banner.